پروتزهای دندانی:
پروتز به هر وسیله مصنوعی که در بدن گذاشته میشود اطلاق میشود. طبیعتا به دندانی که جایگزین دندانهای از دست رفته شده یا قطعه ای ساخته شده در لابراتوآر که قسمتهای تخریب شده یک دندان را بازسازی میکند “پروتزهای دندانی” نام میگیرد. پروتزهای دندانی باعث بازگشت عملکرد مهم جویدن به دهان بیمار میشود علاوه بر اینکه زیبایی، بهمپیوستگی سیستم جونده و اصلاح تکلم بیمار را نیز مهیا میکند. درمانهای پروتزی را میتوان در چند بخش خلاصه کرد:
•روکشها و آنلههای سرامیکی: هنگامی که بیش از 50 درصد نسج دندانی ازدسترفته باشد بهترین انتخاب برای بازسازی آن، پروتزهایی است که توسط لابراتوآر ساخته میشوند یعنی بهتر است که دندان تحت ترمیم مستقیم(پرکردگی) قرار نگیرد زیرا به دلیل نسج کم دندانی، پروتز محافظت بهتری از نسج باقیمانده به عمل میآورد. روکشهای کامل نیاز به تراش کامل اطراف دندان دارند و سپس مانند کلاهی روی دندان مینشینند و جنس آنها میتواند فلزی_سرامیکی(بیشتر در دندانهای عقبی دهان) یا کامل سرامیکی (زیرکونیا) برای نواحی در معرض دید و زیبایی (بیشتر دندانهای قدامی) باشد. اما آنلههای سرامیکی یا اندوکراون یک ترمیم غیرمستقیم بوده(ساخته شده در لابراتوآر) که نسبت به روکش کامل تراش کمتری داشته و صرفا نسج از دست رفته دندان از جنس سرامیک ساخته شده و روی دندان چسبانده میشود.
•روکشها و آنلههای سرامیکی: هنگامی که بیش از 50 درصد نسج دندانی ازدسترفته باشد بهترین انتخاب برای بازسازی آن، پروتزهایی است که توسط لابراتوآر ساخته میشوند یعنی بهتر است که دندان تحت ترمیم مستقیم(پرکردگی) قرار نگیرد زیرا به دلیل نسج کم دندانی، پروتز محافظت بهتری از نسج باقیمانده به عمل میآورد. روکشهای کامل نیاز به تراش کامل اطراف دندان دارند و سپس مانند کلاهی روی دندان مینشینند و جنس آنها میتواند فلزی_سرامیکی(بیشتر در دندانهای عقبی دهان) یا کامل سرامیکی (زیرکونیا) برای نواحی در معرض دید و زیبایی (بیشتر دندانهای قدامی) باشد. اما آنلههای سرامیکی یا اندوکراون یک ترمیم غیرمستقیم بوده(ساخته شده در لابراتوآر) که نسبت به روکش کامل تراش کمتری داشته و صرفا نسج از دست رفته دندان از جنس سرامیک ساخته شده و روی دندان چسبانده میشود.
•بریج: بریج به معنی “پل” است یعنی یک دندان از دست رفته است و برای بازسازی آن یک دندان از جلو و یک دندان از عقب پایه میشوند و هرسه باهم روکش میشوند. این درمان در گذشته به دلیل ثابت بودن آن طرفداران زیادی داشته اما امروزه با وجود ایمپلنتهای دندانی که میتوانند هر دندان را در جای خود بازسازی کنند اهمیت بریجها کمتر شده است زیرا فشار 3 دندان روی 2 دندان پایه افتاده و منجر به پوسیدگی و لقی دندانهای پایه در طولانیمدت میشود. همچنین دو دندان کناری برای جایگزینی دندان وسطی باید تراش بخورد. با همه این اوصاف در بعضی از بیماران که امکان قراردهی ایمپلنت را ندارند( به دلایل مختلف) بریجهای دندانی کماکان یک انتخاب درمانی مناسب میباشد.
•پروتزهای متحرک متکی بر لثه: نام این پروتزها برروی خودشان است و قابلیت برداشته شدن و گذاشته شدن توسط بیماران دارند و شامل دونوع کامل و پارسیل میباشند. در نوع کامل، کل دندانها بر یک بیس صورتی(مشابه لثه) قرار میگیرند که در اصطلاح به آن “دست دندان” یا “دنچر کامل” گفته میشود و برروی لثه و بستر استخوانی زیرین آن تکیه میکنند. در نوع پارسیل فقط دندانهای از دست رفته روی همان بیس صورتی گذاشته میشوند و با قسمتهای فلزی که به دندانهای پایه وصل میشود گیر پروتز تامین میگردد و همان بیس صورتی روی لثه و استخوان زیرین مینشیند. این پروتزها به علت اینکه برروی لثه و استخوان تکیه میکنند رایجترین عارضه آنها تحلیل استخوان زیرین به مرور زمان و لقی پروتز میباشد. لذا با توجه به وجود ایمپلنتهای دندانی،امروزه چنین درمانهایی در رتبه دوم یا سوم انتخابهای یک دندانپزشک قرار میگیرند و درمان اوردنچر متکی بر ایمپلنت طرح درمان منطقیتری میباشد که در زیر توضیح داده میشود.
•فیلیپر دندان: این پروتزها نوعی از پروتزهای متحرک هستند که برای جایگزین یک یا تعدادی از دندانها استفاده میشود و مانند پروتزهای پارسیل اجزای فلزی زیادی نداشته و یک پروتزساده و انعطافپذیر است. غالبا این پروتزها جایگزینهای موقت برای دندانهای از دست رفته میباشند.
•پروتزهای متحرک متکی بر ایمپلنت: در بیماران کاملا بیدندان که به علت هزینه بالاتر درمانهای ثابت (تعداد ایمپلنت بیشتر) متقاضی درمان متحرک میباشند اما از طرفی میخواهند دست دندانشان گیر بیشتری داشته و در آینده لق نشود و استخوان آنها تحلیل نرود، پروتزهای متکی بر ایمپلنت بهترین گزینهی درمانی است. در این درمان تعداد کمی ایمپلنت( 2 تا 4 عدد بسته به ابعاد استخوان) در استخوان فک قرار میگیرد و پس از 3 تا 6 ماه قالبگیری یا اسکن دیجیتال جهت ساخت پروتز رویی آنها انجام میشود. این درمان نیازمند مراقبت دورهای برای تعویض بعضی از قطعات زیرین پروتز میباشد و مانند سایر پروتزهای متحرک نیازمند نظافت و رعایت بهداشت پروتز میباشد که متخصص پروتز کاملا درمورد این نکات توضیحات لازم را به بیماران خواهد داد.
•پروتز ثابت متکی بر ایمپلنت: در حال حاضر ایدهآلترین درمان برای جایگزینی دندان یا دندانهای از دست رفته، ایمپلنتهای دندانی میباشد. روکشهای ایمپلنت غالبا 3 تا 6 ماه پس از قراردهی پایه ایمپلنت (فیکسچر) قالب گیری یا اسکن دیجیتال میشوند و بسته به میزان فضای بین دوفک روکشهای دندانی یا از نوع پیچشونده (screw type) یا سمان شونده(cemented type) میباشند. در بعضی از بیماران نیز امکان تحویل روکش به صورت فوری در عرض چندروز پس از جراحی و قراردهی ایمپلنت وجود دارد که به آن تحویل فوری (immediate loading) میگویند. رعایت بهداشت اطراف ایمپلنتها جهت جلوگیری از ایجاد پلاک و التهاب اطراف ایمپلنت بسیار ضروری است و به بیماران توصیه میشود که از واترجت یا نخدندانهای سوپرفلاس یا مسواکهای بیندندانی بسته به نظر پزشک، استفاده کنند.
در کلینیک دندانپزشکی سدا کلیه خدمات پروتزهای دندانی به طور جامع تحت اسکن دیجیتال و بالاترین دقت و بهترین متریال توسط یک متخصص پروتز دقیق و متبحر طبق جدیدترین و علمیترین تکنیکهای روز دنیا قابل انجام میباشد و به علت وجود لابراتوآرتخصصی در ساختمان کلینیک امکان تحویل سریعترکارهای پروتزی بیماران وجود دارد. اکثر درمانهای پروتزی جهت بالابردن دقت عمل، تحت بزرگنمایی انجام میشوند.